Forex Döviz Kuru Sistemleri

Dünyanın en hızlı büyüyen ve en likit piyasası olan Forex piyasasında bir ülkenin dövizi alınırken bir ülkenin dövizi satılmış olur. Bu dövizlerin birbirlerine göre değeri ise döviz kurlarını oluşturur. Forex tarihinin başlangıcı ise 1973 yılında esnek kur sisteminin başlaması ile olmuştur.

Forex Döviz Kuru Sistemleri; temel olarak sabit kur ve değişken kur olarak ikiye ayrılır. Bu ikisinin kombinasyonları ile karma sistemlerde oluşur. Döviz kurlarının dalgalanması ise arz ve talebe göre değişen bir durumdur.

Sabit Döviz Kur Sistemi:

Sabit kur sisteminde, döviz kurlarının istikrarı merkez bankalarının döviz piyasasına alıcı ve satıcı olarak müdahale etmesi ile sağlanır. Merkez bankalarının bu müdahaleyi gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli düzeyde altın ve döviz bulundurması gerekmektedir. Elinde bulundurduğu stoka ise; kambiyo istikrar fonu denilmektedir. Bu fonun çalışma prensibi ise; yerel para biriminin alt destekleme noktasının altına düşme eğilimi göstermesi karşısında piyasaya döviz satıp, yerel para birimini satın almaktır.
Forex tarihinde sabit kur sistemi altın dolar dönüştürülebilirliğinin oluşturulması ile sağlanmıştır. Sabit kur sistemini belirleyen kişiler tarafından bazı avantajları olduğu savunulmaktadır.

Belirsizliğin az olması; sabit kur sistemi esnek kur sisteminde gözlenen sermaye akımlarını riske sokan günlük dalgalanmaları ortadan kaldırır.

İstikrar sağlayıcı spekülasyon; istikrar bozucu spekülasyon döviz kurunda büyük dalgalanmalara sebep olmakta ve uluslararası işletmelerde riski arttırmaktadır. Esnek kur sisteminde istikrar bozucu spekülasyon fazladır.

Fiyat disiplini; sabit kur sisteminde, ödemeler bilançosu dengesizliği döviz kurundaki değişiklikler ile düzeltilebilmesine rağmen esnek kur sisteminde bu tarz bir disiplin söz konusu değildir.

Sabit kur sisteminin dezavantajları da bulunmaktadır. Temel sorun, hükümetlerin istikrar amacı ile para politikasından yararlanamamasıdır. Paranın değişim oranını sabitleyen bit hükümet yurt içi para arzının kontrolünü kaybetmiş olur. Bir ülkenin ihracatının sürekli olarak düştüğü varsayılırsa; esnek kur sisteminde ekonomiyi kötüleştirirken, sabit kur sisteminde yıkar. Ayrıca sabit kur sistemi dünya ticaretinde sapmalara neden olur ve kaynakların etkin kullanımını engeller.

Esnek Kur Sistemi:

Piyasaya herhangi bir resmi kurumun müdahalesi olmaması durumunda döviz kurunun serbestçe arz ve talep koşullarına göre belirlenmesine esnek kur sistemi denilmektedir. Forex piyasasında denge ve ödemeler bilançosunu düzeltme işlemleri doğrudan döviz kurlarındaki doğal değişim ile gerçekleştirilir. Esnek kur sistemini benimseyen kişilere göre de bazı avantajları bulunmaktadır:

Ödemeler dengesi açıklarını otomatik olarak kapaması; esnek kur sistemi ödemeler bilançosu dengesizliklerini ortaya çıktıkları anda otomatik olarak düzeltirler.
Esnek kur sisteminde döviz piyasasına müdahale edilmesine gerek kalmadan döviz kurlarının sabit tutulmasına gerek yoktur. Bu nedenle de hükümetlerin sabit kur sisteminde zorunlu olduğu gibi yeterli düzeyde altın ve döviz bulundurmaya gerek yoktur.
Politika avantajları; dış dengeler ile ilgilenmemekte, iç dengeyi kurmak içinde her çeşit politikayı rahatça uygulayabilmektedir.

Esnek kur sisteminin de avantajları olduğu gibi dezavantajları bulunmaktadır ve bu belirsizliğin çok olmasıdır.

Ayrıca Forex Döviz Kuru çeşitleri bulunmaktadır. Bunlar ise;

  • Düz Döviz Kuru: Yerel para biriminin yabancı para birimine karşı değerini gösterir.
  • Nominal Döviz Kuru: Yabancı para biriminin yerel para birimine göre değerini gösterir.
  • Çapraz Döviz Kuru: Üçüncü bir yabancı ülke para birimi karşısında belli değere sahip iki ülke para biriminin kendi aralarındaki farkı belirler. Çapraz kur uygulamalarında ABD Doları üzerinden değer belirleme en çok uygulanan yöntemdir.
  • Spot Döviz Kuru: Döviz ticareti işleminin gerçekleştirildiği anda ülke sınırları dışında yerel para biriminin ne kadar yüksek değerlendirildiğini ifade eder.

Forex Piyasaları blog sitemizdeki bir önceki yayınımız, Altın Devri Kapanıyor mu? isimli makalemizi okumanızı tavsiye ederiz.

Bu yazı Döviz Ticareti kategorisine gönderilmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>